شمس الدين حافظ
604
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
520 - « شراب كجاست » به صوتِ بلبل و قُمرى اگر ننوشى مِى * علاج كى كنمَت ؟ آخر الدّواء الكىّ ذخيرهاى بِنِه از رنگ و بوى فصلِ بهار * كه مىرسند ز پى رهزنانِ بهمن و دى چو گل نقاب برافكند و مرغ زد هُوهُو * مَنِه ز دست پياله چه مىكنى ؟ ، هىهى خزينهدارىِ ميراثخوارگان كفر است * به قولِ مطرب و ساقى به فتوىِ دَف و نى چو هست آبحياتت به دست تشنه ممير * فلا تمت و من الماء كل شىء حى زمانه ، هيچ نبخشد كه بازنستاند * مجو ز سِفله مروّت كه شيئه لا شى نوشتهاند بر ايوان جنّة المأوى * كه هركه عشوهء دنيا خريد واى به وى سَخا نماند ، سخن طى كنم ، شراب كجاست ؟ * بده به شادىِ روح و روانِ حاتمِ طى بخيل بوى خدا نشنود ، بيا حافظ * پياله گير و كرم ورز و الضّمان علىّ * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( اگر با نغمهء بلبل و قمرى شراب نخورى ، تو را از بيمارى غم روزگار هرگز درمان نتوانم كرد كه گفتهاند آخرين دارو و مرهم ، داغ كردن مىباشد ) معنى بيت ( 2 ) ( از رنگ و بوى بهار ذخيرهاى براى خود مهيا كن كه دستبردزنندگان زمستان مىرسند و به تاراج باغ مىپردازند ) معنى بيت ( 3 ) ( وقتى گل باز شد و بلبل فرياد و فغان سر داد ، پياله را ترك مكن ، مواظب باش ) ( آنگاه كه بلبل نغمهخوانى مىكند ساغر از كف منه و زنهار ، زنهار جز بادهگسارى به كارى مشغول مشو ) معنى بيت ( 4 ) ( به اعتقاد نوازندگان و ساقى و به فرمان مفتى دف و نى ، پاسبانى مال و ثروت براى وارثان نشانهء كفر و ناسپاسى است ) معنى بيت ( 5 ) ( وقتى بادهاى كه اثر آب زندگانى دارد برايت ميسر است پس تشنه نمير زيرا همه چيز از آب زنده است ) معنى بيت ( 6 ) ( روزگار هرچه بدهد ، پس مىگيرد بنابراين از فرومايه جوانمردى مخواه زيرا چيزى كه زمانه مىدهد بىارزش است ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 7 و 8 و 9 به ترتيب فرمايد : ( بر سر درب بهشت اعلا نوشتهاند كه هركس فريب دنيا را بخورد واى بر او ) ( سخا و كرم تمام شد ، سخن را تمام كنم و درازگويى نكنم ، شراب كجاست اى ساقى پيالهاى بده ، تا به شادى روح حاتم طايى بخشنده يك قدح بنوشيم ) ( اى حافظ ، آدم بخيل از رحمت خدا غافل است ، گوش كن آنچه مىگويم ، باده بنوش و بخشش كن كه گناهان ترا ضمانت مىكند ) خود تفسير كنيد . 2 - شما از زندگى خود بنحو احسن بهرهمند مىشوى زيرا به جاى خود خرج مىكنى و در هر كارى حساب و كتاب داريد ، چنين شخصى كمتر زيانكار مىشود زيرا هر چيزى به جاى خويش نيكوست و چون بخشنده مىباشيد ، خداوند به شكرانهء اين بخشندگى نعمت به شما خواهد داد زيرا دنيا بقايى ندارد و نام نيك بهتر از سراى زرنگار است ، اما مواظب باش زيرا خانوادهات را زياد آزار مىدهى ! ! 3 - اين نيت حتما عملى مىگردد و شتاب جايز نمىباشد چون بايد تمام امكانات و جوانب آن از روى فرصت و دورانديشى بوجود آيد . 4 - كسى را ملاقات خواهيد كرد ، او پيشنهادى به شما خواهد نمود ، روى آن موضوع فكر كنيد سپس به او جواب دهيد پس عجله نكنيد و مشورت نماييد . 5 - بيمارتان بهبود مىيابد ، از مسافرتان خبرهاى خوش دريافت مىكنيد ، خريدوفروش سودآور است ، شغل جديدى به شما پيشنهاد مىشود . 6 - عزيزم ، اگر بتوانيد بر حساسيت بيشازاندازهء خود فايق شويد و ارادهء خود را تكامل بخشيد ، به موقعيت خوبى در زندگى دست مىيابيد و زمانى كه مسئوليتهايى را بخاطر ديگران مىپذيريد ، در مسئوليت بزرگ خود بهترين موفقيت را كسب خواهيد نمود . 7 - شما از شركت در مجالس و محافل لذت مىبريد اما از تظاهر و رياى ديگران در عذاب مىباشيد .